Powiedz o tym miejscu
pl

Kampania wrześniowa: rozpoczęła się bitwa nad Bzurą

Nie ma jeszcze zdjęć z wydarzenia. Dodaj zdjęcie!
Data wydarzenia:
09.09.1939

Bitwa nad Bzurą inaczej zwana bitwą pod Kutnem rozegrała się w dniach od 9 do 18-22 września 1939 roku. Była to największa bitwa podczas kampanii 1939 roku. Została stoczona przez dwie polskie armie "Poznań" (gen. Tadeusz Kutrzeba) i "Pomorze" (gen. Władysław Bortnowski) z niemieckimi 8 Armią (gen. Johannes Blaskowitz) i 10 Armią (gen. Walter von Reichenau) z Grupy Armii Południe ("Süd") (gen. Gerd von Rundstedt).

9 września marszałek Edward Śmigły-Rydz wydał rozkaz generałowi Kutrzebie aby ten, na czele armii "Poznań" oraz "Pomorze" uderzył na północne skrzydło Grupy Armii Południe. Celem uderzenia było zmuszenie Niemców do zaprzestania pościgu za odchodzącymi do wschodniej Polski armiami "Prusy", "Lublin", "Kraków", "Karpaty". Bitwa ta była o wyjątkowym znaczeniu, ponieważ Polacy wykazali inicjatywę i byli stroną atakującą.

Przebieg bitwy

Bitwa miała trzy główne fazy:

  • I faza - natarcie Polaków na Stryków (9-12 września)
  • II faza - natarcie Polaków na Łowicz (13-15 września)
  • III faza - odwrót w kierunku Warszawy, w czasie którego polskie siły uległy rozbiciu.

W I fazie zgrupowanie uderzeniowe Grupy Armii Poznań-Pomorze, którego trzon stanowiła Grupa Operacyjna pod dowództwem gen. bryg. Edmunda Knoll-Kownackiego (skład: 14 Dywizja Piechoty (14 DP), 17 Dywizja Piechoty (17 DP), 25 Dywizja Piechoty (25 DP), 7 Pułk Artylerii Ciężkiej (7 pac)), osłaniana od wschodu przez Wielkopolską Brygadę Kawalerii (dowódca gen. bryg. Roman Abraham), a od zachodu przez Grupę Operacyjną Kawalerii gen. bryg. Stanisława Grzmota-Skotnickiego (skład: Podolska Brygada Kawalerii, Pomorska Brygada Kawalerii, 7 Batalion Strzelców), zaatakowało maszerującą wzdłuż prawego brzegu Bzury, na północnym skrzydle 8 Armii niemieckiej (dowódca gen. piech. Johannes von Blaskowitz), 30 Dywizję Piechoty, która w ciągu 3 dni została pobita, ponosząc ciężkie straty (w tym ranny dowódca gen. mjr Kurt Briesen) zepchnięta na południe. Zdobyto Łęczycę, Piątek, Uniejów, Walewice, docierając do linii Ozorków-Stryków. W następstwie tego Niemcy musieli ściągnąć początkowo całe siły 8 Armii (X Korpus Armijny: 24 DP, pozostałości 30 DP; XIII Korpus Armijny: 10 DP, 17 DP oraz 221 DP z odwodu Grupy Armii "Południe"), a potem skierowali do bitwy nad Bzurą główne siły 10 Armii, w tym XVI Korpus Armijny spod Warszawy, XV Korpus Armijny i XIV Korpus Armijny. Polacy, po wprowadzeniu do walki 11 września na kierunku Łowicz–Głowno Grupy Operacyjnej gen. bryg. Mikołaja Bołtucia (skład: 4 Dywizja Piechoty, 16 Pomorska Dywizja Piechoty), zaatakowali i zdobyli Łowicz znajdujący się na wschodnim skrzydle bitwy i wyrzucili z niego niemiecką 24. Dywizję Piechoty, która nie zdążyła jeszcze przygotować się do obrony. W nocy z 12 na 13 września siły polskie zostały wycofane na lewy brzeg Bzury.

W II fazie gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba zdecydował o ataku w kierunku Skierniewic. Natarcie miała wykonać Armia "Pomorze" pod dowództwem gen. dyw. Władysława Bortnowskiego (skład: 26. Dywizja Piechoty; GO gen. Bołtucia: 4 DP, 16 DP). Pod osłoną natarcia na Skierniewice, pozostałe siły Armii Poznań miały się przegrupować: Grupa Operacyjna (GO) gen. Abrahama (Wielkopolska Brygada Kawalerii, Podolska Brygada Kawalerii) nad dolną Bzurę; Grupa Operacyjna gen. Knoll-Kownackiego (w poprzednim składzie) na podstawy wyjściowe do natarcia w rejonie Sochaczewa - doszło wtedy do 2,5 dniowej bitwy o Sochaczew (Obrona Sochaczewa 1939), który stał się kluczowy dla powodzenia tej fazy operacji. 14 września GO Bołtucia musiała ponownie zaatakować, opuszczony dzień wcześniej, a teraz silnie obsadzony przez Niemców Łowicz. W krwawych walkach oddziałom tym udało się sforsować Bzurę i zagrozić niemieckim pozycjom. Całkowitą tragedią zakończył się natomiast atak 26 DP na wschód od Łowicza. Rozwijające się pod ciężkim niemieckim ogniem natarcie zostało wstrzymane w godzinach południowych na (przedwczesny?) rozkaz (najprawdopodobniej przeżywającego załamanie nerwowe) gen. Bortnowskiego (gen. Bołtuć wnioskował w związku z tym o odebranie gen. Bortnowskiemu dowodzenia), na podstawie niesprawdzonych informacji o marszu niemieckich oddziałów pancernych w rejon Sochaczewa. Cała 26 DP wraz z częścią 16 DP odpłynęła na północny brzeg Bzury, ponosząc niewspółmierne i niepotrzebne straty w ludziach i uniemożliwiając oddziałom Bołtucia sukces w rejonie Łowicza (atak na Łowicz). Pod koniec dnia gen. Bortnowski wydał kolejny, niekonsultowany z gen. Kutrzebą, defensywny rozkaz o odwrocie całości sił Armii Pomorze na lewy brzeg Bzury.

W III fazie bitwy, 16-18 września dowodzący polskimi oddziałami podjęli decyzję o próbie przerwania okrążenia w celu przebicia się do Warszawy. Miał do tego doprowadzić atak pomiędzy Sochaczewem a Witkowicami. W odpowiedzi Niemcy rozpoczęli kontrnatarcie z rejonu Sochaczewa oraz ataki lotnicze bombowców na polskie pozycje. Do okolic Puszczy Kampinoskiej udało się przebić 50 tys. żołnierzom, do niewoli dostało się ok. 100 tys.

Bitwa nad Bzurą była jedyną przeprowadzoną na tak wielką skalę operacją zaczepną przeciwko III Rzeszy aż do 1941 roku.

Z lancą na tanki

Bitwę tę scharakteryzowało słynne, choć przesadne określenie "Z lancą na tanki", użyte przez Aleksandra Jantę-Połczyńskiego w artykule Kawaleria w emigracyjnym Tygodniku Polskim nr 29 z 1944.

Upamiętnienie

Walki żołnierza polskiego nad Bzurą zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie napisem na jednej z tablic, po 1945 r. "KUTNO 10 - 17 IX 1939", a po 1990 r. "BZURA 9 - 22 IX 1939", oraz napisem "KUTNO" na zniczu Grobu Nieznanego Żołnierza w Krakowie.

 

Powiązane wydarzenia

OsobaData wydarzeniaJęzyk
1Polijā apmēram 10,000 nacionāli noskaņotu poļu izgājuši ielās, lai atzīmētu Neatkarības dienuPolijā apmēram 10,000 nacionāli noskaņotu poļu izgājuši ielās, lai atzīmētu Neatkarības dienu11.11.2016lv
2Vojcehs Jaruzeļskis Polijā pasludina karastāvokliVojcehs Jaruzeļskis Polijā pasludina karastāvokli13.12.1981lv
3Zbrodnia w Hucie PieniackiejZbrodnia w Hucie Pieniackiej28.02.1944en, pl, ru
4II wojna światowa w Afryce: rozpoczęła się II bitwa pod El AlameinII wojna światowa w Afryce: rozpoczęła się II bitwa pod El Alamein23.10.1942en, pl, ru
5Adolf Hitler visiting Malnava (Latvia), at HQ of Army, Group NorthAdolf Hitler visiting Malnava (Latvia), at HQ of Army, Group North21.07.1941en, lv, ru
6Rozstrzelano 38 obrońców Poczty Polskiej w GdańskuRozstrzelano 38 obrońców Poczty Polskiej w Gdańsku05.10.1939pl
7Kampania wrześniowa: zakończyła się obrona HeluKampania wrześniowa: zakończyła się obrona Helu02.10.1939de, en, fr, pl, ru
8Kampania wrześniowa: bitwa pod Kockiem 1939Kampania wrześniowa: bitwa pod Kockiem 193902.10.1939de, en, fr, pl
9
Kampania wrześniowa: zwycięstwo sowieckie w bitwie pod Wytycznem01.10.1939en, pl, ru
10Zwycięstwo Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. Franciszka Kleeberga nad siłami sowieckimi w bitwie pod ParczewemZwycięstwo Samodzielnej Grupy Operacyjnej "Polesie" gen. Franciszka Kleeberga nad siłami sowieckimi w bitwie pod Parczewem30.09.1939en, pl
11Kampania wrześniowa: kapitulacja twierdzy ModlinKampania wrześniowa: kapitulacja twierdzy Modlin29.09.1939de, en, fr, pl
12Kampania wrześniowa: bitwa pod SzackiemKampania wrześniowa: bitwa pod Szackiem28.09.1939de, en, fr, pl, ru
13Kampania wrześniowa: kapitulacja WarszawyKampania wrześniowa: kapitulacja Warszawy28.09.1939lv, pl
14Traktat o granicach i przyjaźni III Rzesza-ZSRR 1939Traktat o granicach i przyjaźni III Rzesza-ZSRR 193928.09.1939en, lv, pl, ru
15Kampania wrześniowa: bitwa pod HusynnemKampania wrześniowa: bitwa pod Husynnem24.09.1939en, pl, ru
16Kampania wrześniowa: major Henryk Dobrzański ps. Hubal sformował pierwszy oddział partyzanckiKampania wrześniowa: major Henryk Dobrzański ps. Hubal sformował pierwszy oddział partyzancki23.09.1939pl
17Kampania wrześniowa: zwycięska bitwa pod KrasnobrodemKampania wrześniowa: zwycięska bitwa pod Krasnobrodem23.09.1939en, fr, pl
18Kampania wrześniowa: bitwa pod ŁomiankamiKampania wrześniowa: bitwa pod Łomiankami22.09.1939pl
19
Zbrodnia w Uryczu (województwo lwowskie) na 73-100 polskich jeńcach, spalonych żywcem w stodole przez żołnierzy Wehrmachtu przy pomocy ukraińskich nacjonalistów22.09.1939pl
20Kampania wrześniowa: obrona PalmirKampania wrześniowa: obrona Palmir21.09.1939pl

Źródła: wikipedia.org

    Osoby

    Osoba Data ur. Data śm. Język
    1Łukasz CieplińskiŁukasz Ciepliński26.11.191301.03.1951en, pl
    2Edward Wilhelm DrescherEdward Wilhelm Drescher23.10.191216.07.1977pl
    3
    Józef Rodzeń19.01.189919.09.1939pl
    4Stanisław Grzmot-SkotnickiStanisław Grzmot-Skotnicki13.01.189419.09.1939ee, en, fr, pl
    5Mikołaj BołtućMikołaj Bołtuć20.12.189322.09.1939en, fr, pl
    6
    Marian Krudowski25.03.189204.08.1953pl
    7Władysław BortnowskiWładysław Bortnowski12.11.189121.11.1966en, fr, pl
    8Tadeusz KutrzebaTadeusz Kutrzeba15.04.188608.01.1947de, ee, en, fr, lt, lv, pl, ru
    9Johannes BlaskowitzJohannes Blaskowitz10.07.188305.02.1948en, pl, ru
    Tagi