Wojna karteli w Meksyku

Polski (pl)

Dziś (24 lutego 2026) w Meksyku nadal panuje bardzo napięta sytuacja, głównie związana z wydarzeniami ostatnich dni po zabiciu przywódcy kartelu narkotykowego „El Mencho”.

22 lutego armia meksykańska (przy wsparciu wywiadu USA) przeprowadziła dużą operację w Tapalpie, stan Jalisco, w trakcie której zginął Nemesio Oseguera Cervantes, znany jako „El Mencho” – przywódca Cartel Jalisco Nueva Generación (CJNG), jeden z najbardziej poszukiwanych baronów narkotykowych na świecie. To bez wątpienia jeden z największych ciosów wymierzonych w meksykańskie kartele w ostatnich dekadach.

Po tym nastąpiła masowa zemsta

CJNG i powiązane grupy wywołały szeroki chaos:

• Podpalano autobusy, sklepy, banki, stacje paliw

• Blokowano autostrady (narcobloqueos) – donoszono o setkach blokad

• Ostrzeliwano policję i armię

• W atakach zemsty zginęło co najmniej 25 żołnierzy Gwardii Narodowej

• Dotkniętych zostało ponad tuzin stanów (szczególnie Jalisco, Guanajuato, Michoacán, Baja California, Quintana Roo i inne)

Skutki dla stref turystycznych

W Puerto Vallarta, Guadalajarze, Cancún, Playa del Carmen i innych popularnych kurortach wielu turystów (głównie Kanadyjczycy i Amerykanie) utknęło i szuka możliwości ewakuacji

Odwołano setki lotów

Zamknięto szkoły i uniwersytety

Ambasada USA wydała ostrzeżenie „shelter in place” – zalecane jest nie wychodzić na ulicę i śledzić sytuację

Rząd Kanady również ostrzegł swoich obywateli

Ostrzeżenia wydały także inne kraje. Na razie nie ma informacji o Łotwie.

Aktualny stan (rano 24 lutego)

Prezydent Claudia Sheinbaum wystąpiła z oświadczeniem, w którym poinformowała, że sytuacja się stabilizuje – nie odnotowano nowych dużych ataków, wiele blokad jest likwidowanych, armia w trybie wzmożonym kontroluje sytuację. Podkreśliła, że „pokój i bezpieczeństwo są utrzymywane”. Jednak wielu ekspertów wyraża obawy, że wewnętrzna walka o władzę w CJNG może doprowadzić do jeszcze większej fali przemocy w najbliższych tygodniach i miesiącach.

Ponadto w Meksyku szaleje epidemia odry (sarampión) – ponad 10 900 potwierdzonych przypadków i 32 zgony w całym kraju, co jest bardzo poważnym problemem zdrowotnym. Wybuch wiąże się z przerwami w profilaktycznych szczepieniach po pandemii, a także z sytuacją ekonomiczną kraju – obecny lewicowy rząd doprowadził kraj do głębokiego kryzysu, który dotknął także opieki zdrowotnej.

Ponadto z powodu tych wydarzeń przygotowania do Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej 2026 (wiele meczów w Meksyku) stoją teraz pod dużym znakiem zapytania ze względu na bezpieczeństwo.

Meksyk przeżywa obecnie jeden z najbardziej dramatycznych momentów w ostatnich latach – skutki potężnego ciosu w kartel doprowadziły do chaosu na ulicach, rząd stara się szybko przywrócić kontrolę.

Turyści i mieszkańcy są proszeni o unikanie podróży i śledzenie oficjalnych komunikatów.

Stanowisko prezydent Claudii Sheinbaum

Claudia Sheinbaum, prezydent Meksyku od października 2024 roku, przyjęła znacznie twardsze stanowisko wobec karteli narkotykowych niż jej poprzednik Andrés Manuel López Obrador. Odrzuciła poprzednią politykę „abrazos, no balazos” („objęcia, nie kule”), która unikała bezpośrednich konfrontacji, i zamiast tego kładzie nacisk na operacje oparte na wywiadzie i precyzyjne uderzenia w kartele. Prezydent musi liczyć się z korupcyjnymi powiązaniami meksykańskich polityków z kartelami. Ta zmiana podejścia jest związana z ciągłą presją ze strony USA, zwłaszcza ze strony prezydenta Donalda Trumpa, który groził bezpośrednią interwencją wojskową w Meksyku w celu walki z przepływem fentanylu na kontynent, w tym do USA.

Odnośnie niedawnej operacji przeciwko przywódcy CJNG Nemesio Oseguera Cervantesowi („El Mencho”) Sheinbaum potwierdziła, że była to praca armii meksykańskiej przy bezpośrednim wsparciu i pomocy amerykańskiego wywiadu, ale bez bezpośredniego udziału sił zbrojnych USA. Podkreśla, że sytuacja w kraju się ustabilizowała: „Pokój, bezpieczeństwo i normalne życie są utrzymywane w całym Meksyku”. Jednak eksperci ostrzegają, że to na razie słabe pocieszające słowa dla społeczeństwa i śmierć przywódcy kartelu może wywołać wewnętrzną walkę w CJNG i jeszcze większą falę przemocy.

Sheinbaum, jak już wspomniano, stara się także wzmocnić kontrolę nad partią Morena byłego prezydenta i zerwać powiązania polityków z zorganizowaną przestępczością, reagując na żądania USA.

Szczegóły o CJNG (Cartel Jalisco Nueva Generación)

CJNG to jeden z najpotężniejszych i najbardziej brutalnych karteli narkotykowych w Meksyku, powstał w 2010 roku jako odłam kartelu Milenio po śmierci sojusznika Sinaloa Cartel – Ignacio Coronela. Stał się głównym dostawcą fentanylu, metamfetaminy i kokainy do USA, importując surowce z Chin przez port Manzanillo. Liczbę członków szacuje się na 15 000–20 000 dobrze uzbrojonych i zorganizowanych przestępców, kontroluje około 2/3 terytorium Meksyku, stosując model franczyzowy dla mniejszych grup.

Do 22 lutego 2026 roku przywódcą był „El Mencho” (Nemesio Oseguera Cervantes), były policjant, który zginął w operacji armii w stanie Jalisco. Po jego śmierci CJNG odpowiedział masową przemocą: podpaleniami autobusów i innego transportu, blokadami dróg i strzelaninami w ponad 20 stanach, zabijając dziesiątki funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa. CJNG jest znany z wyjątkowo brutalnych taktycznych ataków, w tym zabójstw policjantów i ekspansji poza Meksyk (Europa, Azja).

Inne kartele i ich rola w obecnych wydarzeniach

CJNG nie jest jedynym kartelem. W Meksyku od dziesięcioleci działają dziesiątki grup, które konkurują o terytoria, trasy narkotykowe i inne nielegalne działalności (handel migrantami, wymuszenia, wydobycie minerałów). Jak w wielu miejscach na świecie, środowisko przestępcze jest ściśle powiązane z wiodącymi grupami politycznymi i widocznymi politykami.

Główni konkurenci:

• Sinaloa Cartel: najstarszy i największy, założony w latach 80., przywódcy – synowie „El Chapo” (Los Chapitos) i frakcja „El Mayo”. Kontrolują północny zachód, głównie fentanylowy i kokainowy szlak do USA. W obecnych wydarzeniach: istnieje wewnętrzny rozłam, ale mogą połączyć zasoby, wykorzystując osłabienie CJNG, by się rozszerzyć. Konkurują z CJNG w Michoacán i Guanajuato.

• Gulf Cartel: podzielony na mniejsze frakcje (np. Metros, Escorpiones), działa na wschodzie (stan Tamaulipas). Zajmuje się nielegalnym handlem migrantami i narkotykami. W obecnych wydarzeniach mniej zaangażowany w chaos CJNG, ale wykorzystuje chaos do zwiększenia przepływów migrantów.

• Northeast Cartel (CDN): odłam dawnych „Los Zetas”, wyjątkowo brutalny, działa na wschodzie Meksyku. Współpracuje z frakcjami Sinaloa w sieciach handlu narkotykami. W obecnych wydarzeniach celowo nasila przemoc na terenach przygranicznych, reagując na osłabienie CJNG.

• La Familia Michoacána (LFM): założona w 2006 roku, działa w Michoacán, podzielona na frakcje. Zajmuje się narkotykami i wymuszeniami. W obecnych wydarzeniach konkuruje z CJNG o terytoria, ma zasoby i potencjał do nasilenia ataków. Reaguje na aktualną sytuację.

Inne: pozostałości „Zetas”, United Cartels (Cárteles Unidos) w Michoacán, które walczą z CJNG.

W obecnych wydarzeniach przemoc jest głównie akcją odwetową CJNG, ale inne kartele obserwują, reagują i mogą rozpocząć przejmowanie nowych terytoriów i kontroli, co doprowadzi do „pełnowymiarowej wojny domowej karteli”.

Zaangażowanie USA (wywiad) zwiększa presję na kartele, ale w rezultacie może niekontrolowanie zaostrzyć sytuację.

Morena

Morena (Movimiento Regeneración Nacional – Narodowy Ruch Odrodzenia) – dominująca partia polityczna Meksyku w chwili obecnej (2026 rok). Pozycjonuje się jako centrowa, ale faktycznie jest wyraźnie lewicową partią, założoną w 2014 roku jako oficjalna partia polityczna (początkowo jako ruch w 2011 roku).

Główne fakty o Morena:

• Założyciel i lider ideologiczny: Andrés Manuel López Obrador (AMLO), były prezydent (2018–2024).
  Stworzył swoją partię po rozłamie z lewicową partią PRD (Partido de la Revolución Democrática), ponieważ uważał, że stała się częścią skorumpowanego systemu.

• Ideologia i główne priorytety:

  • Walka z korupcją („anti-corruption agenda”)

  • Programy socjalne wsparcia ubogich (emerytury dla seniorów, stypendia dla studentów, podnoszenie płacy minimalnej)

  • Nacjonalizm energetyczny (państwowa kontrola nad ropą i prądem, przeciw prywatyzacji)

  • Populizm z naciskiem na „ubodzy na pierwszym miejscu” („Por el bien de todos, primero los pobres”)

  • Lewicowo zorientowana polityka gospodarcza (przeciw neoliberalizmowi), ale nie zawsze społecznie liberalna (mniej akcentu na prawa LGBTQ+ czy aborcję w porównaniu z innymi partiami lewicowymi).

Aktualny stan (luty 2026):

• Partia – największa w historii Meksyku – ponad 11 milionów zarejestrowanych członków.

• Kontroluje prezydenturę (Claudia Sheinbaum od października 2024 – pierwsza kobieta-prezydent Meksyku).

• Supermajority w Kongresie (wraz z sojusznikami PT i PVEM).

• Kontroluje większość stanowisk gubernatorów (ponad 20 z 32 stanów) i znaczną część władz lokalnych.

• W wyborach 2024 Sheinbaum wygrała z ok. 59–61% głosów – więcej niż AMLO w 2018 roku.

• W 2025 roku przeprowadzono historyczne reformy sądownictwa (wybory sędziów), które wzmocniły wpływ Morena na system sądowniczy.

Claudia Sheinbaum i Morena

Sheinbaum jest bliską współpracowniczką AMLO i kontynuuje jego politykę „Czwarta Transformacja” (4T) – rozszerzanie programów socjalnych, walkę z ubóstwem i korupcją. Jednak jest twardsza od AMLO w następujących kwestiach:

• Współpraca z USA (szczególnie w kwestii fentanylu i karteli, aby zapobiec groźbom interwencji wojskowej).

• Czyszczenie wewnątrz partii – aresztowania lokalnych funkcjonariuszy Morena powiązanych z kartelami (np. burmistrz Tequili w stanie Jalisco w lutym 2026).

• Zmniejszanie pozostałego wpływu AMLO w partii (niektórzy jego bliscy współpracownicy odeszli lub znaleźli się w skandalach).

Krytyka i problemy

Niektórzy słusznie uważają Morena za „nowe PRI” (starą dominującą partię, która rządziła 70 lat), umacniającą swój monopol na władzę, w długoterminowym procesie tworzącą system, który utrudnia demokratyczne dojście do władzy innym, wykorzystując wpływy w sądach i wyborach, a także umacniając biurokrację, dla której wszelkie możliwe zmiany są potencjalnym zagrożeniem dla ich istnienia.

Skandale korupcyjne wewnątrz partii (niektórzy funkcjonariusze żyją w luksusie, mimo wizerunku „partii biednych”).

Sytuacja bezpieczeństwa faktycznie się nie poprawiła (przemoc karteli trwa, jak widać po wydarzeniach z CJNG) i często, gdy uderzają w jakąś grupę przestępczą, za nią „wypływa” nazwisko jakiegoś polityka lub wpływowej postaci.

Gospodarka stagnuje, partia spotyka się z uzasadnioną krytyką za nieumiejętność zapewnienia bezpieczeństwa i rozwoju.

Morena stała się dominującą siłą w meksykańskiej polityce w ostatnich latach, reprezentując lewicowy populizm z umocnionymi pozycjami w środowisku politycznym i biurokratycznym, coraz częściej stykając się z wyzwaniami związanymi z koncentracją władzy, korupcją i kryzysem bezpieczeństwa.

Obecnie (2026 rok) jest najsilniejszą lewicową partią w tzw. demokratycznym świecie, ale wielu analityków od dawna ostrzega przed ryzykami autorytaryzmu, z którymi styka się każda partia, która zbyt długo utrzymuje się u władzy.