«Profesjonalista» (franc. Le Professionnel) — francuski film

«Profesjonalista» (franc. Le Professionnel) — francuski film fabularny z gatunku dreszczowca dramatycznego z elementami filmu akcji, wyreżyserowany przez Georges’a Lautnera na podstawie powieści Patricka Alexandra Śmierć zwierzęcia o cienkiej skórze (ang. Death of a Thin-Skinned Animal, 1976).
W roli głównej wystąpił Jean-Paul Belmondo.

Muzykę do filmu skomponował Ennio Morricone. Tematy muzyczne „Chi Mai” (napisany 10 lat przed filmem) oraz „Le Vent, le Cri” zyskały światową sławę.

Francuski agent wywiadu Josselin Beaumont zostaje wysłany przez rząd do fikcyjnego afrykańskiego kraju Malagawi, aby zabić prezydenta N’Dżalę, który jest niewygodny dla władz francuskich. Nagle sytuacja polityczna się zmienia i — aby w ostatniej chwili zapobiec zamachowi, który przestał być potrzebny — francuskie służby specjalne wydają Beaumonta władzom afrykańskiej republiki. Po torturach i przesłuchaniach pod wpływem narkotyków zostaje skazany na długoletnie więzienie w „obozie poprawczym”. Beaumont wraz z czarnoskórym współwięźniem ucieka z obozu. Bohaterowie staczają walkę z oddziałem wojskowym, który przybył do wioski; towarzysz Beaumonta ginie.

Po powrocie do Paryża Beaumont zaszyfrowanym telegramem ostrzega swoich byłych przełożonych, że zamierza uczciwie wykonać zadanie, które wcześniej zleciła mu ojczyzna. Tym samym rzuca wyzwanie francuskim służbom specjalnym, które go zdradziły.

Tymczasem prezydent N’Dżala przybywa do Francji z oficjalną wizytą. Władze Francji liczą na dostęp do niezwykle ważnych kopalni uranu w jego kraju w zamian za budowę elektrowni atomowej „pod klucz” i mobilizują służby specjalne do ochrony dyktatora. Beaumont skutecznie wodzi agentów za nos, mści się za przesłuchanie i pobicie swojej żony, demaskuje zdradę swojego przyjaciela i kolegi kapitana Valery, a w uczciwym pojedynku zabija nieustannie ścigającego go komisarza Rosena.

Beaumont przenika do zamku Ferrières pod Paryżem, gdzie szefowie służb bezpieczeństwa umieścili N’Dżalę. Udaje mu się podstawić N’Dżalę pod strzał pomocnika inspektora Fargesa. Zemsta Beaumonta się udaje: prezydent zostaje zabity, a francuskie służby specjalne skompromitowane. Bohater spokojnie idzie w stronę oczekującego na niego helikoptera N’Dżali. W tym momencie były przełożony Beaumonta, pułkownik Martin, „wymusza” na ministrze rozkaz „zatrzymania Beaumonta”. Minister po pewnym wahaniu wydaje rozkaz, po czym Farges rozstrzeliwuje Beaumonta w plecy.

• Scena finałowa została nakręcona w Château de Maintenon w departamencie Eure-et-Loir. W filmie zamek występuje pod nazwą zbliżoną do „Château de Ferrières”.
• Pojedynek / konfrontacja Belmondo (Joss) z komisarzem Rosenem (Robert Hossein) została nakręcona w Boulogne-Billancourt. Dokładne miejsce: Cour des Longs-Prés (dziedziniec kompleksu mieszkaniowego Point-du-Jour / budynki Fernanda Pouillona), między rue du Point-du-Jour a avenue Pierre-Grenier.
  Współrzędne: 48.828374° N, 2.248308° E
  Przybliżony adres: 101 Cours des Longs Prés, Boulogne-Billancourt.
  To słynna scena „człowiek przeciwko człowiekowi” (około 1:28:55), w której dwaj mężczyźni patrzą na siebie, a w kadr wkracza kwiaciarz. Miejsce zachowało się niemal bez zmian.
• Sceny afrykańskie kręcono w Camargue, a wnętrza — w studiach.
• Film realizowano od 5 maja do 13 lipca 1981 roku.

Reżyser: Georges Lautner

Producenci:
Jean-Paul Belmondo, Georges Dancigers, Alexandre Mnouchkine

Scenarzyści:
Patrick Alexander, Jacques Audiard, Pierre Michel Audiard (Michel Audiard), Georges Lautner

W głównych rolach:

• Jean-Paul Belmondo — major Josselin „Joss” Beaumont
• Robert Hossein — komisarz Rosen
• Pierre Saintons — prezydent Malagawi N’Dżala
• Cyrielle Clair — Alice Ancelin (kochanka Beaumonta)
• Michel Beaune — kapitan Édouard Valera
• Pascal Nzonzi — Arthur (sekretarz prezydenta Malagawi)
• Jean Desailly — francuski minister spraw wewnętrznych
• Jean-Louis Richard — pułkownik Martin
• Élisabeth Margoni — Jeanne (żona Beaumonta)
• Bernard-Pierre Donnadieu — pomocnik inspektora Farges
• Pierre Vernier — Salvatore Wolfoni (bogaty mężczyzna z hotelu)
• Marie-Christine Descouard — Doris Frederiksen (elitarna prostytutka, kochanka N’Dżali)
• Gérard Darrieu — pułkownik Picard
• Danièle Kogan — sierżant Gruber
• Sidiki Bakaba — zbiegły więzień

Film Profesjonalista powstał na podstawie powieści brytyjskiego pisarza Patricka Alexandra The Death of a Thin-Skinned Animal z 1976 roku. Jean-Paul Belmondo osobiście wykupił prawa do ekranizacji tej książki.

W oryginalnej powieści główny bohater to brytyjski agent specjalny o imieniu Richard Abbs, a część akcji rozgrywa się w Londynie. Belmondo przeniósł wszystkie wydarzenia do Francji, a postać przekształcił we francuskiego superagenta Josselina „Jossa” Beaumonta.

Mimo że Belmondo zmienił zakończenie w porównaniu z pierwotnym scenariuszem, finał filmu jest bliższy duchowi oryginalnej książki, w której los bohatera również był tragiczny. Jednak właśnie kinowa scena z helikopterem została zrealizowana zgodnie z wolą aktora.