Powiedz o tym miejscu
pl

Eduard Szewardnadze

Dodaj nowe zdjęcie!
Data urodzenia:
25.01.1928
Data śmierci:
07.07.2014
Inne nazwiska/pseudonimy:
Эдуа́рд Шевардна́дзе, Эдуа́рд Амвро́сиевич Шевардна́дзе (груз. ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე, Эдуа́рд Амбро́сис дзе Шевардн
Kategorie:
członek parlamentu, członek rządu, działacz komunistyczny i państwowy, działacz społeczny, minister, mąż stanu, polityk, poseł, prezydent
Narodowość:
 gruzińska
Cmentarz:
Tbilisi, Didube Panteon

Eduard Szewardnadze (gruz. ედუარდ შევარდნაძე, ros. Эдуа́рд Шевардна́дзе; ur. 25 stycznia 1928 w Gurii, zm. 7 lipca 2014 roku) – gruziński polityk, minister spraw zagranicznych ZSRR za rządów Michała Gorbaczowa (1985-1990), prezydent Gruzji od 1995 do 23 listopada 2003, gdy ustąpił po nieudanej próbie sfałszowania wyniku wyborów.

Kariera w czasach ZSRR

Szewardnadze w wieku 18 lat został instruktorem komsomołu i dwa lata później wstąpił do partii komunistycznej. W 1959 został członkiem Rady Najwyższej Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, w 1965 został ministrem porządku publicznego Gruzińskiej SRR, a w 1968 spraw wewnętrznych i generałem milicji. Zasłynął wtedy walką z korupcją, doprowadzając do skazania wielu urzędników. W 1972 zastąpił na stanowisku I Sekretarza KC Komunistycznej Partii Gruzji skompromitowanego w aferach korupcyjnych Wasyla Mżawanadze. Na tym stanowisku kontynuował walkę ze skorumpowanymi urzędnikami, lecz także z dysydentami. W 1976 został członkiem Komitetu Centralnego, a w 1978 Biura Politycznego KC KPZR. W 1985 został ministrem spraw zagranicznych ZSRR, dołączając do grona względnie młodych reformatorów skupionego wokół Gorbaczowa. Odegrał bardzo ważną rolę w upadku ZSRR, odmawiając pomocy komunistycznym reżimom w Europie Środkowej i umożliwiając tym samym demokratyczne przemiany. W 1987 r. wyraził w imieniu ZSRR wstępną zgodę na zjednoczenie państw niemieckich, RFN i NRD. Pod koniec lat 80. jego droga rozeszła się z Gorbaczowem, który dążył do zachowania ZSRR. W 1990 - na parę miesięcy przed nieudanym puczem w Moskwie - przewidując nadchodzący wstrząs polityczny, podał się do dymisji. Swoją rezygnację określił jako protest przeciwko "rodzącej się dyktaturze". W lutym 1991 powrócił na krótki czas na stanowisko, po czym podał się do dymisji razem z Gorbaczowem, po formalnym rozwiązaniu Związku Radzieckiego.

Prezydentura Gruzji

Pierwszym prezydentem nowo niepodległej Gruzji został Zwiad Gamsachurdia (syn słynnego pisarza gruzińskiego, Konstantyna Gamsachurdii), dysydent więziony przez Szewardnadzego w latach 70. Został on jednak obalony w wyniku puczu w styczniu 1992 i musiał zbiec do republiki Czeczenii. Władzę przejął Szewardnadze, który w 1995 został wybrany na prezydenta większością 70% głosów. W 2000 zdołał zapewnić sobie drugą kadencję fałszując wynik wyborów. Szewardnadze przeżył dwie próby zamachów na swe życie (w 1995 i 1998). Za jego prezydentury, na tle terytorialno-nacjonalistycznym oraz w wyniku licznych prowokacji ze strony Gruzji, wybuchł konflikt wojenny na terenie Abchazji, który doprowadził do utraty kontroli nad Abchazją i później Osetią Południową oraz silnych tendencji separatystycznych w Adżarii. Wkroczenie wojsk Gossowietu Gruzji na teren Abchazji spowodowało śmierć 10 tys. ludzi, a 280 tys. uchodźców gruzińskich uniemożliwiono powrót do domów.

By przeciwstawić się rosyjskim wpływom, Szewardnadze obrał kurs prozachodni, nastawiając się na współpracę z USA i strategiczne partnerstwo z NATO i UE.

Szewardnadze cieszył się reputacją zaciekłego wroga korupcji, bardzo w kraju rozpowszechnionej. Zdymisjonował i doprowadził do umieszczenia w zakładach karnych setek oficjeli. Jednakże nigdy nie udało mu się całkowicie wyplenić tego zjawiska.

Odejście z życia politycznego

2 listopada odbyły się w Gruzji wybory parlamentarne, których wynik został sfałszowany przez rząd. Doprowadziło to do masowych protestów w Tbilisi i całym kraju. Na inauguracyjnej sesji nowego parlamentu 21 listopada, protestujący wtargnęli na posiedzenie, zmuszając prezydenta do opuszczenia sali. Szewardnadze wprowadził stan wyjątkowy i początkowo odmawiał ustąpienia, ostatecznie jednak zgodził się to uczynić po spotkaniu z liderami opozycji oraz konsultacjach z ministrami spraw zagranicznych USA – Collinem Powellem i Rosji – Igorem Iwanowem. Krok ten został entuzjastycznie przyjęty przez społeczeństwo, zaś całe zdarzenie nazwano rewolucją róż przez analogię do portugalskiej rewolucji goździków.

Na język polski została przetłumaczona autobiografia Szewardnadzego, Przyszłość należy do wolności, tł. Krystyna Damm, Warszawa 1992.

Życie prywatne

Od 2004 r. jest wdowcem. Jego żoną od 1951 roku była Nanuli Cagareiszwili, z którą ma syna i córkę. Razem doczekali się pięciorga wnucząt.

 

***

Eduard Szewardnadze (gruz. ედუარდ შევარდნაძე, ros. Эдуа́рд Шевардна́дзе; ur. 25 stycznia 1928 w Gurii, zm. 7 lipca 2014) – gruziński polityk, minister spraw zagranicznych ZSRR za rządów Michała Gorbaczowa (1985-1990), prezydent Gruzji od 1995 do 23 listopada2003, gdy ustąpił po nieudanej próbie sfałszowania wyniku wyborów.

IV съезд народных депутатов СССР. Уход Э. Шеварднадзе 2\2

Kariera w czasach ZSRR

Szewardnadze w wieku 18 lat został instruktorem komsomołu i dwa lata później wstąpił dopartii komunistycznej. W 1959 został członkiem Rady Najwyższej Gruzińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, w 1965 został ministrem porządku publicznego Gruzińskiej SRR, a w1968 spraw wewnętrznych i generałem milicji. Zasłynął wtedy walką z korupcją, doprowadzając do skazania wielu urzędników. W 1972 zastąpił na stanowisku I Sekretarza KC Komunistycznej Partii Gruzji skompromitowanego w aferach korupcyjnych Wasyla Mżawanadze. Na tym stanowisku kontynuował walkę ze skorumpowanymi urzędnikami, lecz także z dysydentami. W 1976 został członkiem Komitetu Centralnego, a w 1978 Biura Politycznego KC KPZR. W 1985 został ministrem spraw zagranicznych ZSRR, dołączając do grona względnie młodych reformatorów skupionego wokół Gorbaczowa. Odegrał bardzo ważną rolę w upadku ZSRR, odmawiając pomocy komunistycznym reżimom w Europie Środkowej i umożliwiając tym samym demokratyczne przemiany. W 1987 r. wyraził w imieniu ZSRR wstępną zgodę na zjednoczenie państw niemieckich, RFN i NRD. Pod koniec lat 80.jego droga rozeszła się z Gorbaczowem, który dążył do zachowania ZSRR. W 1990 – na parę miesięcy przed nieudanym puczem w Moskwie – przewidując nadchodzący wstrząs polityczny, podał się do dymisji. Swoją rezygnację określił jako protest przeciwko "rodzącej się dyktaturze". W lutym 1991 powrócił na krótki czas na stanowisko, po czym podał się do dymisji razem z Gorbaczowem, po formalnym rozwiązaniu Związku Radzieckiego.

Prezydentura Gruzji

Pierwszym prezydentem nowo niepodległej Gruzji został Zwiad Gamsachurdia (syn słynnego pisarza gruzińskiego, Konstantyna Gamsachurdii), dysydent więziony przez Szewardnadzego w latach 70. Został on jednak obalony w wyniku puczu w styczniu 1992 i musiał zbiec dorepubliki Czeczenii. Władzę przejął Szewardnadze, który w 1995 został wybrany na prezydenta większością 70% głosów. W 2000 zdołał zapewnić sobie drugą kadencję fałszując wynik wyborów. Szewardnadze przeżył dwie próby zamachów na swe życie (w1995 i 1998). Za jego prezydentury, na tle terytorialno-nacjonalistycznym oraz w wyniku licznych prowokacji ze strony Gruzji, wybuchł konflikt wojenny na terenie Abchazji, który doprowadził do utraty kontroli nad Abchazją i później Osetią Południową oraz silnych tendencji separatystycznych w Adżarii. Wkroczenie wojsk Gossowietu Gruzji na teren Abchazji spowodowało śmierć 10 tys. ludzi, a 280 tys. uchodźców gruzińskich uniemożliwiono powrót do domów.

By przeciwstawić się rosyjskim wpływom, Szewardnadze obrał kurs prozachodni, nastawiając się na współpracę z USA i strategiczne partnerstwo z NATO i UE.

Szewardnadze cieszył się reputacją zaciekłego wroga korupcji, bardzo w kraju rozpowszechnionej. Zdymisjonował i doprowadził do umieszczenia w zakładach karnych setek oficjeli. Jednakże nigdy nie udało mu się całkowicie wyplenić tego zjawiska.

Odejście z życia politycznego

2 listopada odbyły się w Gruzji wybory parlamentarne, których wynik został sfałszowany przez rząd. Doprowadziło to do masowych protestów w Tbilisi i całym kraju. Na inauguracyjnej sesji nowego parlamentu 21 listopada, protestujący wtargnęli na posiedzenie, zmuszając prezydenta do opuszczenia sali. Szewardnadze wprowadził stan wyjątkowy i początkowo odmawiał ustąpienia, ostatecznie jednak zgodził się to uczynić po spotkaniu z liderami opozycji oraz konsultacjach z ministrami spraw zagranicznych USA – Collinem Powellem i Rosji – Igorem Iwanowem. Krok ten został entuzjastycznie przyjęty przez społeczeństwo, zaś całe zdarzenie nazwanorewolucją róż przez analogię do portugalskiej rewolucji goździków.

Na język polski została przetłumaczona autobiografia Szewardnadzego, Przyszłość należy do wolności, tł. Krystyna Damm, Warszawa 1992.

Życie prywatne

Od 2004 r. jest wdowcem. Jego żoną od 1951 roku była Nanuli Cagareiszwili, z którą ma syna i córkę. Razem doczekali się pięciorga wnucząt.

Bibliografia

  • Borys Jelcyn, Notatki prezydenta, Wydawnictwo UNIV-COMP, Warszawa, 1995, ISBN 83-86386-19-3, tłum. Maria Kostowska, s. 447

Źródło informacji: wikipedia.org

Brak miejsc

    loading...

        ImięRodzaj relacjiData urodzeniaData śmierciOpis
        1Walentin  FalinWalentin Falinkolega/koleżanka03.04.192622.02.2018
        2Александра  БирюковаАлександра Бирюковаkolega/koleżanka25.02.192920.02.2008
        3Heydər ƏliyevHeydər Əliyevkolega/koleżanka10.05.192312.12.2003
        4Nikolai   TikhonovNikolai Tikhonovkolega/koleżanka14.05.190501.06.1997
        5Nikołaj  GubienkoNikołaj Gubienkokolega/koleżanka17.08.194116.08.2020
        6Wachtang  KikabidzeWachtang Kikabidzekolega/koleżanka19.07.193815.01.2023
        7Giennadij  BurbulisGiennadij Burbuliskolega/koleżanka, znajomy04.08.194519.06.2022
        8Владимир  ДолгихВладимир Долгихkolega/koleżanka05.12.192408.10.2020
        9Iwan  SzyłowIwan Szyłowkolega/koleżanka03.09.193022.12.2021
        10Сергей  ПавловСергей Павловkolega/koleżanka, znajomy, wyznawca tej samej idei19.01.192907.10.1993
        11Vadims  BakatinsVadims Bakatinskolega/koleżanka06.11.193731.07.2022
        12Jewgienij    SzaposznikowJewgienij Szaposznikowkolega/koleżanka03.02.194208.12.2020
        13Евгений  ТяжельниковЕвгений Тяжельниковkolega/koleżanka07.01.192815.12.2020
        14Jewgienij PrimakowJewgienij Primakowkolega/koleżanka29.10.192926.06.2015
        15Aleksandr JakowlewAleksandr Jakowlewkolega/koleżanka, wyznawca tej samej idei02.12.192318.10.2005
        16Borys JelcynBorys Jelcynkolega/koleżanka, znajomy, wyznawca tej samej idei01.02.193123.04.2007
        17Jakow  RiabowJakow Riabowkolega/koleżanka24.03.192817.04.2018
        18Hosni MubarakHosni Mubarakznajomy04.05.192825.02.2020
        19Rusłan  ChasbułatowRusłan Chasbułatowznajomy22.11.194203.01.2023
        20Barbara  Pierce BushBarbara Pierce Bushznajomy08.06.192517.04.2018
        21Nikołaj  KowalowNikołaj Kowalowznajomy06.08.194905.04.2019
        22Thorvald StoltenbergThorvald Stoltenbergznajomy08.07.193113.07.2018
        23JunaJunaznajomy22.07.194908.06.2015
        24PeléPeléznajomy23.10.194029.12.2022
        25Robert MaxwellRobert Maxwellznajomy10.06.192305.11.1991
        26Gennadi  GaguliaGennadi Gaguliaznajomy04.01.194808.09.2018
        27Абульфаз ЭльчибейАбульфаз Эльчибейznajomy24.06.193822.08.2000
        28Badri  PatarkaciszwiliBadri Patarkaciszwiliznajomy31.10.195512.02.2006
        29Jacques  ChiracJacques Chiracznajomy29.11.193226.09.2019
        30Otari  KvantrishviliOtari Kvantrishviliznajomy27.01.194805.04.1994
        31Wałentyna  SzewczenkoWałentyna Szewczenkoznajomy12.03.193503.02.2020
        32Юрий  ПетровЮрий Петровznajomy18.01.193924.10.2013
        33Guram  SharadzeGuram Sharadzeznajomy, oponent17.10.194020.05.2007
        34Siergiej MawrodiSiergiej Mawrodiznajomy11.08.195526.03.2018
        35Helmut KohlHelmut Kohlznajomy03.04.193016.06.2017
        36Andrejs CīrulisAndrejs Cīrulisznajomy18.10.194623.12.2019
        37Александр ТизяковАлександр Тизяковznajomy10.12.192625.01.2019
        38Валерий КоковВалерий Коковznajomy18.10.194129.10.2005
        39Игорь ФархутдиновИгорь Фархутдиновznajomy16.04.195020.08.2003
        40Хавьер ПересХавьер Пересznajomy19.01.192004.03.2020
        41Giennadij JanajewGiennadij Janajewznajomy26.08.193724.09.2010
        42Валентин ЦветковВалентин Цветковznajomy27.08.194818.10.2002
        43Владимир  МусаэльянВладимир Мусаэльянznajomy08.07.193928.09.2020
        44Евгений КузнецовЕвгений Кузнецовznajomy27.12.193803.11.2005
        45Михаил НаролинМихаил Наролинznajomy19.10.193321.01.2011
        46Betty  FordBetty Fordznajomy08.04.191808.07.2011
        47Prince Philip,  Duke of EdinburghPrince Philip, Duke of Edinburghznajomy10.06.192109.04.2021
        48Mohammad  NadżibullahMohammad Nadżibullahznajomy06.08.194727.09.1996
        49Larry  KingLarry Kingznajomy19.11.193323.01.2021
        50Zurab  ZhvaniaZurab Zhvaniawyznawca tej samej idei09.12.196303.12.2005
        51Dżaba  JoselianiDżaba Joselianiwyznawca tej samej idei, oponent10.07.192604.03.2003
        52Vaino VäljasVaino Väljaswyznawca tej samej idei23.03.193116.01.2024
        53Зураб ПатаридзеЗураб Патаридзеoponent09.09.192805.06.1982
        54Zviad GamsachurdiaZviad Gamsachurdiaoponent31.03.193931.12.1993

        25.09.1966 | Polija sāk demonstrēt PSRS populāro 21 sēriju garo filmu - Četri tankisti un suns

        Prześlij wspomnienia

        14.04.1978 | Demonstrations against russification of Georgia in Tbilisi

        Prześlij wspomnienia

        18.04.1978 | Latvijas rusifikācijas "piebremzēšana" pēc Gruzijas tautas protestiem. LPSR AP pieņem papildinājumus LPSR Konstitūcijai, nosakot latviešu valodas statusu

        Prześlij wspomnienia

        24.12.1979 | PSRS organizē valsts apvērsumu un ieved savu karaspēku Afganistānā

        Prześlij wspomnienia

        23.03.1983 | ASV paziņo par Stratēģiskās aizsardzības iniciatīvu

        Prześlij wspomnienia

        18.11.1983 | Попытка угона Ту-134 в ноябре 1983 года

        Prześlij wspomnienia

        09.04.1989 | W Tbilisi sowieccy komandosi zaatakowali przy użyciu gazu i łopatek saperskich niepodległościową demonstrację gruzińskich studentów, w wyniku czego zginęło 20 osób

        Prześlij wspomnienia

        04.11.1989 | W Berlinie Wschodnim doszło do największej w historii NRD antyrządowej demonstracji z udziałem 500-700 tys. osób

        Prześlij wspomnienia

        09.11.1989 | Jesień Ludów: rozpoczęło się burzenie Muru Berlińskiego

        Prześlij wspomnienia

        10.11.1989 | Грузино-абхазский конфликт

        Prześlij wspomnienia

        03.12.1989 | "Aukstā kara" beigas

        Prześlij wspomnienia

        20.12.1990 | PSRS ārlietu ministrs Eduards Ševarnadze brīdina par gaidāmo puču un demisionē

        Prześlij wspomnienia

        06.03.1991 | Встреча в формате два плюс четыре, Бонн

        Prześlij wspomnienia

        05.06.1991 | Pieņemts Gruzijas pilsonības likums, kas nosaka - pilsonība var būt tikai personām, kuras zina gruzīnu valodu

        Prześlij wspomnienia

        25.12.1991 | Michaił Gorbaczow ustąpił ze stanowiska prezydenta ZSRR

        Prześlij wspomnienia

        02.11.2003 | W Gruzji odbyły się sfałszowane przez władze wybory parlamentarne, co doprowadziło do wybuchu tzw. rewolucji róż i obalenia prezydenta Eduarda Szewardnadze

        Prześlij wspomnienia

        04.01.2004 | Micheil Saakaszwili wygrał wybory prezydenckie w Gruzji

        Prześlij wspomnienia

        Dodaj słowa kluczowe